Hufiec
Historia
Powstanie harcerstwa w Myślenicach (1912–1918)
Historia myślenickiego harcerstwa rozpoczyna się 30 listopada 1912 roku. Wtedy to bowiem powstała I Męska Drużyna Harcerska im. T. Kościuszki w Myślenicach. Jej pierwszym drużynowym został druh Tadeusz Strojny. W roku 1913 Drużyna ta została zgłoszona do Związku Naczelnictwa Skautowego we Lwowie.
Okres międzywojenny (1919–1939)
W jednym z rozkazów Komendy Krakowskiej Chorągwi Żeńskiej z roku 1932, który znajduje się w zbiorach Komisji Historycznej Chorągwi Krakowskiej, udało znaleźć się informację, na podstawie której udało się stwierdzić, że I Męska Drużyna Harcerska im. T. Kościuszki działała w Myślenicach co najmniej od roku 1929.
Coraz prężniej rozwijające się drużyny zostały zauważone, a środowisko docenione. W efekcie 30 września 1934 roku rozkazem L47 Komendy Chorągwi Krakowskiej powołany do życia został Hufiec Myślenice, jako hufiec męski, a jego pierwszym hufcowym został mianowany druh dr Wanatowicz.
Niestety, dalsze lata przyniosły kryzys myślenickiemu harcerstwu. Z tego okresu zachowało się niewiele dokumentacji, co może świadczyć o coraz mniejszym zaangażowaniu instruktorów w działalność Hufca. W efekcie czego rozkazem numer L6 z 1 listopada 1938 roku Komendy Chorągwi Krakowskiej Harcerzy Hufiec ZHP Myślenice został rozwiązany.
Okres wojny i powojenny (1939–1956)
Proces reaktywacji harcerstwa w Myślenicach rozpoczął się po zakończeniu II wojny światowej. Przyczynili się do tego między innymi druhna Natalia Szumska-Gawronkowa czy hm. Kazimierz Sobolewski. Powstały nowe drużyny harcerskie, takie jak 22 Drużyna Harcerska im. Jana III Sobieskiego, czy 21 Drużyna Harcerzy działająca przy LO i gimnazjum im. Tadeusza Kościuszki.
Władza jednak nie chciała funkcjonowania organizacji harcerskiej w jej tradycyjnej formie. Stąd część harcerzy, rodziców oraz kadry funkcjonującej jeszcze w konspiracyjnych Szarych Szeregów sprzeciwiła się i rozpoczęła pracę nad powołaniem harcerstwa konspiracyjnego.
W Myślenicach niemal w tym samym czasie powstały dwie organizacje o takim charakterze: Tajny Związek Harcerstwa Polskiego „Sępy” i Związek Harcerstwa Polskiego „Buki”.
PRL i odrodzenie Hufca (1956–1989)
Rok 1956 okazał się rokiem zmian. Opiekę nad myślenickim harcerstwem przekazano mgr Józefowi Bałukowi – nauczycielowi z LO w Myślenicach – który pełnił funkcję drużynowego V Drużyny Harcerskiej im. Tadeusza Kościuszki. Drużynę żeńską prowadziła mgr Barbara Gablankowska.
Czas od 1975 roku był czasem dynamicznego rozwoju Hufca ZHP Myślenice. Hufiec jeździł na obozy międzynarodowe np. do NRD, na obozy nad morzem m.in. do Kołczewa (baza Hufca ZHP Myślenice do 1986 r.), Gądna czy Szklanej Huty. W tym okresie powstawały również drużyny, które do dnia dzisiejszego stanowią wzory do naśladowania: 13 Myślenicka Drużyna Harcerska „Legion” im. Józefa Piłsudskiego(jej pierwszym drużynowym był późniejszy komendant, hm. Jerzy Fedirko), czy działająca w Szkole Medycznej 7 Myślenicka Drużyna Harcerska „Waganty” im. T. Chałubińskiego. W I LO natomiast nadal funkcjonowała I Drużyna Harcerska im. Tadeusza Kościuszki.
Czasy współczesne (1990–obecnie)
W XX wieku istnienie hufca w Myślenicach zawdzięczamy pracy phm. Doroty Orzechowskiej wraz z innymi instruktorami, m.in.: phm. Edytą Ciaputą, hm. Andrzejem Żugajem czy pwd. Barbarą Hodur. W latach kolejnych do służby powrócili harcerze i instruktorzy poprzedniego pokolenia m.in.: phm. Adam Figlewicz, który wspierał wiedzą i doświadczeniem 93 MDH „Wawer” przy SP nr 3 im. Jana Pawła II, czy hm. Józef Jasek, późniejszy komendant Hufca ZHP Myślenice.
Praca Komendy oraz doświadczonych instruktorów zaowocowała ponownym rozkwitem działalności harcerskiej w Myślenicach. W 2002 r. hufiec liczył 157 osób zrzeszonych w 9 jednostkach, a już pod koniec 2003 r. 270 harcerzy, harcerek i instruktorów działających w 19 jednostkach.
W okresie służby druhny Doroty Hufiec ZHP Myślenice otrzymał również nowy sztandar oraz imię hm. Stefana Mirowskiego. To ważne wydarzenie miało miejsce podczas Zlotu Chorągwi Krakowskiej, który odbywał się na krakowskich Błoniach w dniach 14-16 września 2001r.
Kolejne lata przyniosły dynamiczny rozwój hufca. Liczba harcerzy i harcerek zaczęła systematycznie wzrastać, a działalność programowa objęła nowe inicjatywy wychowawcze, społeczne i patriotyczne. Hufiec aktywnie włączał się w życie lokalnej społeczności, organizując wydarzenia otwarte, pełniąc służbę na rzecz mieszkańców oraz współpracując z instytucjami publicznymi i organizacjami pozarządowymi. Znaczącą rolę odegrała także współpraca z samorządami. Dzięki temu możliwe było pozyskiwanie wsparcia finansowego i organizacyjnego na realizację licznych projektów, w tym obozów, szkoleń, festiwali i wydarzeń rocznicowych.
Jedną z najważniejszych tradycji hufca stał się Harcerski Bieg Sprawnościowy „Bolek” im. hm. Stefana Mirowskiego, którego pierwsza edycja odbyła się w 2004 roku. Od tamtej pory impreza organizowana jest co roku (z jednym wyjątkiem – w roku 2011), wpisując się na stałe w kalendarz wydarzeń hufca.
Dynamiczny rozwój harcerstwa widoczny był także poza Myślenicami – szczególnie w Gminie Dobczyce, gdzie działa gromada zuchowa, drużyna harcerska i starszoharcerska. Początkowo funkcjonowały one w ramach szczepu, następnie samodzielnie, a od 2024 roku ponownie tworzą wspólną strukturę – Szczep „Orle Gniazdo”.
Rok 2012 był wyjątkowy – Hufiec obchodził wtedy stulecie istnienia, wpisując to wydarzenie w całoroczny projekt „Byliśmy! Jesteśmy! Będziemy!”. Za przygotowanie obchodów odpowiadał phm. Jakub Jasek. Centralnym punktem uroczystości był wernisaż wystawy „100 lat myślenickiego harcerstwa”, przygotowywanej przez kilka miesięcy przez harcerzy, którzy gromadzili archiwalne materiały, setki fotografii oraz wspomnienia osób związanych z lokalnym ruchem harcerskim. Wernisaż odbył się w siedzibie Miejskiej Biblioteki Publicznej w Myślenicach, która na ten czas zmieniła się w prawdziwą harcerską przystań. W wydarzeniu uczestniczyli instruktorzy i działacze Hufca z różnych lat, w tym komendanci: hm. Nela Pitala, hm. Jerzy Fedirko, phm. Dorota Orzechowska oraz hm. Andrzej Żugaj. Wystawie towarzyszył także cykl wywiadów z osobami zasłużonymi dla myślenickiego harcerstwa – m.in. z Jerzym Fedirko, Weroniką Zając, Piotrem Gofroniem i Wandą Pułką. Zwieńczeniem obchodów był jubileuszowy Zlot Hufca Myślenice na Zarabiu, podczas którego odbył się koncert zespołu „Wszyscy Byliśmy Harcerzami”. W wydarzeniu wzięli udział zarówno harcerze, jak i mieszkańcy miasta, wspólnie świętując 100 lat harcerstwa w Myślenicach.
W kolejnym roku rozpoczęła się współpraca zagraniczna z drużyną skautową z Tinqueux we Francji. Wymiany i wspólne przedsięwzięcia stały się okazją do budowania przyjaźni i zdobywania nowych doświadczeń. Harcerze z Myślenic wielokrotnie uczestniczyli także w innych międzynarodowych wydarzeniach, takich jak Intercamp czy Światowe Jamboree w Japonii.
Kontynuacją zainteresowania historią i lokalnym dziedzictwem był projekt Harcerskiego Archiwum Społecznego, zrealizowany w 2016 roku, którego celem było ocalenie od zapomnienia codziennej historii miasta opowiedzianej przez jego mieszkańców. Harcerze spotykali się z seniorami, zbierając wspomnienia, fotografie i pamiątki, które następnie trafiły do elektronicznej bazy archiwalnej. Zwieńczeniem pracy stała się książka prezentująca dzieje Myślenic widziane przez pryzmat osobistych historii i rodzinnych opowieści. Publikację tę można wypożyczyć w Miejskiej Bibliotece Publicznej w Myślenicach. Projekt nie tylko dokumentował lokalne dziedzictwo kulturowe, ale również angażował młodzież, budząc w niej refleksję nad własnymi korzeniami i tożsamością. Dzięki rozmowom harcerze stali się „kolekcjonerami myślenickich historii”, łącząc przeszłość z teraźniejszością i tworząc most międzypokoleniowy. Za organizację przedsięwzięcia odpowiadali phm. Jakub Jasek i phm. Barbara Mleczek, natomiast opiekę merytoryczną nad projektem sprawowała hm. Paulina Sorocka, ówczesna komendantka Hufca ZHP Myślenice.
Nowym rozdziałem w działalności hufca stała się zmiana jego siedziby. W czerwcu 2020 roku miejsce na poddaszu budynku Sokoła, które obecnie pełni rolę magazynu, zastąpiła przestrzeń w zabytkowej kamienicy Obońskich – najbardziej rozpoznawalnym budynku Myślenic z późnobarokową fasadą i charakterystycznym portalem bramy z medalionem Matki Boskiej Myślenickiej.
Pandemia COVID-19 postawiła przed członkami hufca wyzwania związane z działaniem w tych odmiennych od codzienności warunkach. Instruktorzy zaangażowali się w niesienie pomocy środowisku lokalnemu, a działalność drużyn nie osłabła, ale przyjęła nowe, kreatywne formy dostosowane do ówczesnych warunków: harcerze spotykali się na zbiórkach on-line, realizowali w domu zadania i wyzwania, nawet najmłodsi pełnili służbę w swoich domach, wyczekując końca okresu pandemii i powrotu do tradycyjnej formy zbiórek.
Kolejnym dużym wydarzeniem była organizacja prestiżowego wydarzenia na szczeblu chorągwianym – Inauguracji Roku Harcerskiego ZHP Chorągwi Krakowskiej w roku 2022, której gospodarzem był Hufiec ZHP Myślenice. Wydarzenie odbyło się pod hasłem „Nie ma lipy”, a jego motywem przewodnim były myślenickie legendy i lokalne atrakcje. W dniach 16–18 września 2022 roku do Myślenic przyjechało ponad 1500 harcerzy, zuchów, wędrowników i instruktorów z całej Małopolski. Uczestnicy brali udział w grach terenowych, warsztatach, służbie i wydarzeniach otwartych dla mieszkańców, takich jak gra miejska i koncert na rynku.
Na przestrzeni lat Hufcem kierowali kolejno: hm. Józef Jasek, który kontynuował proces odbudowy struktur i wspierał rozwój jednostek, hm. Paulina Sorocka (od 2011 roku), której kadencja przyniosła dalsze umocnienie pozycji hufca w środowisku lokalnym, phm. Karolina Szlachetka (od 2017 roku), pod której przewodnictwem Hufiec wszedł w nową fazę programowego rozwoju i współpracy z partnerami zewnętrznymi, a także phm. Jan Malczewski (od 2023 roku), który swoimi działaniami mocno wspierał i rozwijał kadrę hufca.
Obecnie funkcję komendanta pełni phm. Janusz Żak, kontynuując misję służby, wychowania i wzmacniania wspólnoty instruktorskiej.